Ta treść została automatycznie przetłumaczona z ukraińskiego.
Słowo „insider” często pojawia się w wiadomościach, szczególnie gdy mowa o polityce, dużych firmach, technologiach lub rynkach finansowych. „Insider poinformował o nadchodzącej umowie”, „według informacji insiderów, firma przygotowuje nowy produkt”, „insider ujawnił wewnętrzne dokumenty” — we wszystkich tych przypadkach chodzi o osobę, która wie coś nie z publicznych źródeł, a dzięki swojej pozycji w danym środowisku.
Jednak insider to niekoniecznie tajny informator, a tym bardziej niekoniecznie osoba, która robi coś nielegalnego.
Co oznacza słowo „insider”
Insider to osoba, która należy do danej organizacji, firmy, środowiska zawodowego lub politycznego lub ma do niego bliski dostęp, a zatem posiada informacje niedostępne dla szerokiego grona.
Angielskie insider dosłownie związane jest ze słowem inside — „wewnątrz”. Oznacza to, że w najprostszym rozumieniu insider to „osoba z wewnątrz”.
Na przykład, insiderem może być:
- pracownik firmy, który zna jeszcze nie ogłoszony produkt;
- członek zarządu, który zna wyniki finansowe przed ich publikacją;
- urzędnik, zaznajomiony z decyzją, która jeszcze nie została oficjalnie ogłoszona;
- uczestnik branży filmowej, który wie o negocjacjach dotyczących nowego filmu;
- pracownik firmy technologicznej, który ma dostęp do jej wewnętrznych badań.
Merriam-Webster definiuje insider, w szczególności, jako osobę, która znajduje się w pozycji władzy lub ma dostęp do poufnych informacji. W kontekście biznesowym jest to również osoba, która dzięki swojej pozycji ma szczególną wiedzę o sprawach firmy.
To dostęp do wewnętrznych informacji, a nie konkretna profesja czy stanowisko, jest główną cechą insajdera.
Skąd pochodzi termin
Słowo insider powstało w języku angielskim od inside i sufiksu -er, za pomocą którego często nazywa się osobę związaną z określoną czynnością lub pozycją.
Z danych Online Etymology Dictionary wynika, że słowo w znaczeniu „osoba, która posiada specjalne informacje dzięki przebywaniu wewnątrz danej organizacji” jest udokumentowane od 1848 roku. Ciekawe, że początkowo używano go właśnie w kontekście rynku akcji.
To dobrze wyjaśnia, dlaczego pojęcie „insider” jest dzisiaj szczególnie ważne w sferze finansowej. Osoba wewnątrz firmy może wiedzieć o przyszłym przejęciu, problemach finansowych, wynikach kwartalnych lub innych wydarzeniach wcześniej niż pozostali inwestorzy — a taka przewaga ma już całkowicie realną wartość pieniężną.
Ze względu na angielski termin, słowo przeszło również do języka ukraińskiego praktycznie bez zmiany znaczenia: insider — інсайдер.
Insider w finansach
W sferze finansowej to pojęcie ma znacznie dokładniejsze znaczenie niż w codziennej rozmowie.
Ukraińskie prawo, na przykład, definiuje insajdera na rynkach kapitałowych jako osobę, która posiada informacje insiderowe dzięki zarządzającej pozycji, posiadaniu udziału w firmie, wykonywaniu obowiązków zawodowych lub umownych lub nawet w wyniku nieuprawnionego uzyskania dostępu do takich informacji.
Sam insiderowy dostęp do informacji — to, upraszczając, dokładna informacja, która jeszcze nie stała się publiczna i może znacząco wpłynąć na cenę instrumentów finansowych po jej ujawnieniu.
Przy tym ważne jest, aby nie mylić dwóch pojęć: bycie insajderem samo w sobie nie oznacza łamania prawa. Kierownicy firm, członkowie zarządów i pracownicy w pełni naturalnie wiedzą więcej o swojej firmie niż osoby z zewnątrz. Problemy pojawiają się wtedy, gdy zamknięte informacje są nieuprawnienie wykorzystywane lub przekazywane innym, na przykład w celu uzyskania przewagi podczas handlu papierami wartościowymi.
Jednym z najsłynniejszych przykładów jest amerykański fundusz Galleon. Jego założyciel Raj Rajaratnam stworzył sieć kontaktów, przez które uzyskiwał poufne informacje od osób związanych z dużymi firmami. Wśród nich był Rajat Gupta — członek zarządów Goldman Sachs i Procter & Gamble. Według danych Komisji Papierów Wartościowych i Giełd USA, Gupta przekazywał Rajaratnamowi informacje o wynikach finansowych firm oraz, w szczególności, o przyszłej inwestycji Berkshire Hathaway w Goldman Sachs przed publicznym ogłoszeniem.
To już przykład nie tylko dostępu do insiderowych informacji, ale ich nielegalnego wykorzystania.
Insider w polityce i dziennikarstwie
W wiadomościach słowo często ma szersze i mniej prawne znaczenie. Kiedy dziennikarze mówią o „insiderze w rządzie”, „insiderze partii” lub „źródle bliskim negocjacjom”, chodzi o osobę, która znajduje się wystarczająco blisko wydarzeń, aby wiedzieć to, co jeszcze nie zostało oficjalnie ogłoszone.
Jednym z najsłynniejszych historycznych przykładów takiej osoby jest Mark Felt, wysokopostawiony pracownik FBI, który w latach 70. był poufnym źródłem dziennikarzy The Washington Post Boba Woodwarda i Carla Bernsteina pod pseudonimem Deep Throat.
Felt miał dostęp do informacji o śledztwie w sprawie skandalu Watergate i przekazywał dziennikarzom informacje oraz pomagał w weryfikacji kierunku ich śledztwa. Jego tożsamość została publicznie potwierdzona dopiero w 2005 roku — ponad 30 lat po wydarzeniach. FBI również nazywa go wysokopostawionym urzędnikiem, który przekazywał informacje o śledztwie prasie.
W tym przypadku słowo „insider” dobrze opisuje pozycję Felta: jego wartość jako źródła polegała właśnie na tym, że znajdował się w wewnątrz systemu i miał dostęp do informacji, których nie mieli zewnętrzni obserwatorzy.
Insider nie zawsze pozostaje anonimowy
Jeszcze jednym wymownym przykładem jest była pracownica Facebooka Frances Haugen. Pracowała w firmie od 2019 roku, w szczególności w kwestiach dezinformacji obywatelskiej, a później przekazała regulatorom i dziennikarzom dużą liczbę wewnętrznych dokumentów Facebooka.
W październiku 2021 roku Haugen już otwarcie wystąpiła przed Senatem USA jako sygnalistka. Podczas przesłuchań omawiano wewnętrzne badania i dokumenty Facebooka, do których miała dostęp jako pracownica firmy.
Taki przykład pokazuje jeszcze jeden ważny szczegół: insider i sygnalista — to nie synonimy. Insiderem czyni osobę jej dostęp do wewnętrznych informacji. Sygnalistą staje się wtedy, gdy informuje o możliwych naruszeniach, niebezpiecznych praktykach lub innych istotnych problemach społecznych. Osoba może być insajderem i nikomu nic nie ujawniać.
Co to jest insider i czym różni się od insajdera
W ukraińskim internecie obok słowa „insider” często używa się również „insajd”.
Różnica jest prosta:
insider — to osoba,
insajd — informacja uzyskana od osoby „z wewnątrz” lub z niepublicznego źródła.
Na przykład:
„Insider studia poinformował, że gra jest w fazie rozwoju”.
Tutaj osoba jest insajderem, a informacja o rozwoju gry — insajdem.
Co prawda, w mediach i sieciach społecznościowych słowem „insajd” często nazywa się każdy niepotwierdzony wyciek lub plotkę. Dlatego fraza „według informacji insidera” sama w sobie jeszcze nie gwarantuje, że informacja jest prawdziwa. Źródło może się mylić, mieć niepełne informacje lub świadomie przekazywać korzystną dla kogoś wersję wydarzeń.
Czy insider jest tajnym informatorem
Niekoniecznie. To jeden z najczęstszych błędów w postrzeganiu tego słowa.
Pracownik firmy, który ma dostęp do jej przyszłej strategii, może być już insajderem w szerokim znaczeniu, nawet jeśli nigdy nikomu o niej nie opowie. Podobnie członek zespołu rządowego lub kierownik dużej korporacji może być „politycznym” lub „korporacyjnym insajderem” tylko przez swoją pozycję.
Anonymowym źródłem, informatorem lub sygnalistą taka osoba staje się dopiero wtedy, gdy zaczyna przekazywać informacje innym.
Dlatego słowo „insider” lepiej rozumieć nie jako synonim „tego, kto wyjawia sekrety”, ale znacznie szerzej — jako osobę z wewnętrznym dostępem do danego środowiska oraz wiedzy, której nie mają osoby z zewnątrz. A to, co zrobi z tą wiedzą, zależy od konkretnej sytuacji.
