Ta treść została automatycznie przetłumaczona z ukraińskiego.
Fraza „salam aleikum” można usłyszeć daleko poza granicami krajów arabskich. Używają jej muzułmanie w różnych częściach świata — od Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu po Kaukaz, Azję Centralną i Południowo-Wschodnią. Dla niektórych to zwyczajne codzienne powitanie, a dla innych — słowa o ważnym religijnym znaczeniu.
Jak tłumaczy się „salam aleikum”
„Salam aleikum” pochodzi od arabskiego wyrażenia ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ — as-salāmu ʿalaykum. W polskim zazwyczaj tłumaczy się to jako „pokój z wami” lub „niech będzie pokój z wami”.
Fraza składa się z dwóch głównych części:
- as-salāmu — pokój, spokój, bezpieczeństwo;
- aleikum — z wami.
W polskich tekstach najczęściej występuje zapis „salam aleikum”. Bliżej arabskiej wymowy brzmią warianty „as-salāmu aleikum” lub „as-salam aleikum”. Wszystkie one przekazują to samo powitanie, a różnice wynikają z różnych sposobów zapisu arabskich słów cyrylicą.
Słowo salam pochodzi od semickiego rdzenia, związanego z pokojem, bezpieczeństwem i całością. Pokrewne mu jest na przykład starohebrajskie słowo shalom, które również może oznaczać pokój i być używane jako powitanie.
Czy to powitanie religijne czy zwyczajne
„Salam aleikum” jest ściśle związane z tradycją islamską, ale jednocześnie pełni całkowicie codzienną funkcję. Mówi się je podczas spotkania z krewnymi, przyjaciółmi, sąsiadami, kolegami lub nieznajomymi.
W danej sytuacji wyrażenie może odpowiadać polskiemu „dzień dobry” lub „witam”, chociaż jego dosłowne znaczenie jest inne. Mówiąc „salam aleikum”, osoba nie tylko się wita, ale także życzy rozmówcy pokoju i bezpieczeństwa.
W islamie takie powitanie ma szczególne znaczenie. W Koranie powiedziano, że na powitanie należy odpowiadać tym samym lub jeszcze lepszym życzeniem. Dlatego wymiana słów pokoju postrzegana jest nie tylko jako przejaw grzeczności, ale także jako dobra czynność, która wspiera szacunek i życzliwość między ludźmi.
Jak odpowiadać na „salam aleikum”
Tradycyjna odpowiedź brzmi tak:
Wa aleikum as-salam — وَعَلَيْكُمُ ٱلسَّلَامُ
Po polsku oznacza to „i wam pokój” lub „i z wami pokój”.
W mowie potocznej odpowiedź można również usłyszeć w formach „ua aleikum salam”, „waaleikum salam” czy po prostu „aleikum salam”. To nie różne powitania, a warianty wymowy i przekazywania arabskich słów w innych językach.
Istnieje również rozszerzona forma:
As-salāmu aleikum wa rahmatullāhi wa barakātuh — „pokój z wami, miłosierdzie Allaha i Jego błogosławieństwo”.
Można odpowiedzieć tak:
Wa aleikum as-salam wa rahmatullāhi wa barakātuh — „i wam pokój, miłosierdzie Allaha i Jego błogosławieństwo”.
Jednak w zwykłej rozmowie wystarczy krótka odpowiedź „wa aleikum as-salam”.
Czemu mówi się „wam”, nawet gdy wita się jedną osobę
Słowo „aleikum” dosłownie ma formę liczby mnogiej i oznacza „wam”. Jednak tradycyjne powitanie używa się także wtedy, gdy zwraca się tylko do jednej osoby. To ustalona grzeczna formuła, dlatego nie ma potrzeby zmieniać jej w zależności od liczby rozmówców w codziennej komunikacji.
W języku arabskim istnieją osobne formy zwracania się do mężczyzny, kobiety lub grupy ludzi. Jednak to właśnie „as-salāmu aleikum” stało się uniwersalnym i najpowszechniejszym wariantem.
Czy niewierzący może powiedzieć „salam aleikum”
W codziennej komunikacji niewierzący może użyć tego powitania jako znaku szacunku dla rozmówcy i jego kultury. Szczególnie naturalnie brzmi ono w krajach i społecznościach, gdzie „salam aleikum” jest zwykłą częścią etykiety językowej.
Jednocześnie stosunek do takiego powitania może się różnić w zależności od lokalnych tradycji i poglądów religijnych. Dlatego ważny jest przede wszystkim kontekst: frazę warto wypowiadać szczerze i życzliwie, a nie używać jej dla żartu czy parodiowania czyjejś wymowy.
Jeśli osoba przywitała się z tobą słowami „salam aleikum”, grzecznie odpowiedzieć „wa aleikum as-salam” można niezależnie od własnego wyznania.
Co oznacza krótkie „salam”
W wielu językach rozpowszechniła się skrócona forma „salam”. W zależności od kraju i sytuacji może ona oznaczać „cześć”, „witam” lub nawet „do widzenia”. To mniej formalna wersja, która często używana jest przez przyjaciół i znajomych.
Czasami słowo wychodzi poza muzułmańskie środowisko i staje się częścią młodzieżowego slangu. W takim użyciu jego religijne znaczenie może być niemal niewyczuwalne, jednak pierwotne znaczenie pozostaje związane z życzeniem pokoju.
Tak więc „salam aleikum” to nie tylko arabski odpowiednik słowa „cześć”, ale tradycyjne życzenie pokoju. Najpowszechniejsza odpowiedź na nie to „wa aleikum as-salam”, czyli „i wam pokój”.
