Ta treść została automatycznie przetłumaczona z ukraińskiego.
Słowo coping można spotkać w dwóch dość różnych środowiskach. W artykule psychologicznym będzie mowa o sposobach, za pomocą których człowiek radzi sobie ze stresem. W mediach społecznościowych ktoś może napisać I'm coping po przegranej ulubionej drużyny lub otrzymać w odpowiedzi krótkie cope. A gdzieś w pobliżu z pewnością pojawi się znajomy memowy copium.
Wszystkie te znaczenia są ze sobą powiązane, ale nie są tożsame. Aby zrozumieć, czym jest coping, warto zacząć od zwykłego angielskiego czasownika to cope.
Co oznacza coping
To cope oznacza „radzić sobie”, „dawać sobie radę”, „pokonywać trudności”. Odpowiednio, coping to proces pokonywania trudnej sytuacji lub przystosowywania się do niej.
Na przykład, angielskie:
She is coping with stress.
można przetłumaczyć jako:
Ona radzi sobie ze stresem.
A coping with loss w zależności od kontekstu oznaczać będzie „przeżywanie straty”, „pokonywanie skutków straty” lub „próby radzenia sobie z utratą”.
W psychologii American Psychological Association definiuje coping jako wykorzystanie strategii poznawczych i behawioralnych, aby poradzić sobie z wymaganiami sytuacji, które człowiek postrzega jako nadmierne lub trudne, a także zmniejszyć negatywne emocje i stres.
Ciekawe, że pierwotne znaczenie słowa cope było znacznie dosłowniejsze i nawet nieco wojownicze. Pochodzi ono od starofrancuskiego couper, wcześniej colper, związanego z uderzeniem i starciem. W średnioangielskim cope mogło oznaczać „kłócić się”, „bić się” lub „wstępować w starcie”, a do XVIII wieku rozwinęło nowocześniejsze znaczenie — radzić sobie z czymś, pokonywać trudności.
To znaczy, że pewna idea „przeciwstawienia” w słowie pozostała: tylko teraz człowiek walczy nie z fizycznym przeciwnikiem, ale z problemem, stresem lub trudnymi okolicznościami.
Co to jest coping w psychologii
W psychologii copingiem nazywa się to, co człowiek robi lub zmienia w swoim zachowaniu i myśleniu, aby poradzić sobie z sytuacją stresową i jej konsekwencjami.
To nie jest jakaś jedna konkretna technika psychologiczna.
Porozmawiać z bliską osobą po trudnym dniu — to coping. Sporządzenie planu rozwiązania problemu — również. Odciągnąć się na serial, pójść na bieg, zażartować z sytuacji, spróbować ją przemyśleć lub po prostu dać sobie czas na przeżycie silnych emocji — wszystko to w pewnych okolicznościach może pełnić funkcję copingu.
Jedne z wczesnych systematycznych badań copingu związane są z psycholożką Lois Murphy, która w latach 50. i 60. XX wieku badała, jak dzieci wykorzystują własne zasoby do pokonywania nowych i trudnych sytuacji. W 1962 roku ukazała się jej książka The Widening World of Childhood: Paths Toward Mastery, w której coping zajmował ważne miejsce. Później badania nad stresem i copingiem znacznie rozwinęli Richard Lazarus i Susan Folkman.
To właśnie Lazarus i Folkman zaproponowali jedną z najsłynniejszych definicji copingu — jako ciągle zmieniających się wysiłków poznawczych i behawioralnych, mających na celu pokonanie wewnętrznych lub zewnętrznych wymagań, które człowiek ocenia jako przekraczające jego zasoby.
Dziś pojęcie tak mocno zakorzeniło się w psychologii, że obok istnieje cała grupa terminów: coping-behavior, coping-strategia, coping-mechanizm, coping-zasoby.
Co to są strategie copingowe
Strategia copingowa to konkretny sposób, za pomocą którego człowiek stara się poradzić sobie z trudną lub emocjonalnie napiętą sytuacją. Może to być pewna akcja, sekwencja działań lub sposób myślenia, który pomaga przeżyć stres lub zmienić własną reakcję na niego.
Jedna osoba po konflikcie od razu będzie starała się rozwiązać problem. Inna najpierw zechce się uspokoić. Trzecia zwróci się o wsparcie do przyjaciół. Jeszcze ktoś tymczasowo odsunie się od sytuacji.
W psychologii istnieją różne klasyfikacje copingu, ale jedną z najsłynniejszych jest podział na strategię problemowo-orientowaną i strategię emocjonalnie-orientowaną.
Pierwsze są skierowane na sam problem: zbierać informacje, sporządzić plan, zmienić okoliczności, zwrócić się o praktyczną pomoc.
Drugie pomagają poradzić sobie przede wszystkim z własną reakcją na to, co się dzieje: uspokoić się, uzyskać wsparcie emocjonalne, przemyśleć sytuację lub zaakceptować to, że teraz nie można nic zmienić.
Istnieje również coping unikający (avoidance coping), lub coping unikania, kiedy człowiek stara się zdystansować od problemu, odciągnąć się lub nie myśleć o nim.
To nie oznacza, że jakiekolwiek odciągnięcie automatycznie jest „złe”. Coping mocno zależy od okoliczności. Tymczasowe przełączenie się po wyczerpującym dniu może być korzystne; ciągłe unikanie problemu, który wymaga rozwiązania, to już zupełnie inna sytuacja. W psychologii zachowanie copingowe może być zarówno adaptacyjne, jak i nieadaptacyjne w zależności od sytuacji i jej konsekwencji.
Coping mechanism — to „mechanizm copingowy”?
Angielskie wyrażenie coping mechanism jest niezwykle powszechne i nie zawsze występuje tylko w profesjonalnej literaturze psychologicznej.
W szerokim rozumieniu to sposób przystosowania lub reakcja, która pomaga zmniejszyć napięcie i lęk w sytuacji stresowej.
Na przykład, ćwiczenia fizyczne, humor lub komunikacja z innymi mogą pełnić rolę coping mechanism.
Po polsku można powiedzieć mechanizm copingowy, ale w zależności od tekstu naturalniej brzmieć będą „sposób radzenia sobie ze stresem”, „sposób pokonywania trudności” lub „mechanizm pokonywania”.
Tu dobrze widać jedną cechę terminu: angielskie coping łatwo wpasowuje się w różne konstrukcje, podczas gdy po polsku dosłowne zapożyczenie potrzebne jest daleko nie zawsze.
Jak poprawnie: coping, coping czy opanowanie
W polskich tekstach psychologicznych forma coping od dawna jest używana jako termin. Spotyka się strategię copingową, zachowanie copingowe, zasoby copingowe, mechanizmy copingowe.
Jednocześnie nie ma jednego polskiego odpowiednika, który równie dobrze zastąpiłby zapożyczenie we wszystkich kontekstach. W zależności od autora i podejścia można spotkać sformułowania „zachowanie radzenia sobie”, „zachowanie pokonywania”, „opanowanie” i inne bliskie znaczeniowo warianty.
Dlatego wybór zależy od kontekstu.
W artykule psychologicznym całkiem normalnie jest napisać „strategię copingową”. W zwykłym tekście zdanie „muzyka stała się dla niego mechanizmem copingowym” często można prościej przekazać jako „muzyka pomagała mu radzić sobie ze stresem”.
A kiedy mowa o anglojęzycznym internecie, formę coping czasami warto zostawić w łacińskim alfabecie, ponieważ tutaj ważne jest nie tylko dosłowne znaczenie, ale i memowy kontekst.
Jak coping przekształcił się w internetowy slang
Właśnie tutaj zaczyna się najciekawsze.
W języku angielskim fraza I'm coping sama w sobie jest całkiem normalna: „radzę sobie”, „staram się poradzić”. Ale w internecie słowa cope i coping nabrały dodatkowego ironicznego znaczenia.
Jeśli osoba po oczywistej porażce wymyśla coraz sprytniejsze wyjaśnienia, dlaczego tak naprawdę nie przegrała, mogą jej odpowiedzieć po prostu:
Cope.
W takim kontekście to już nie życzliwe „radź sobie z trudnościami”. Przeciwnie, to kpina: mniej więcej „kontynuuj uspokajanie siebie”, „wymyślaj dalej wymówki” lub po prostu „pogódź się”.
Jako internetowy slang takie użycie cope szczególnie aktywnie rozpowszechniło się pod koniec lat 2010 i na początku 2020 roku. Słowo zaczęto łączyć z seethe — dosłownie „kipieć ze złości”, stąd pochodzi memowy zwrot cope and seethe. Z czasem pojawiły się też dłuższe absurdalne konstrukcje w stylu cope, seethe, mald.
Przy tym coping może być używane i bez kpiny nad inną osobą — jako autoironia.
Na przykład, fan serialu wie, że kontynuacja raczej się nie pojawi, ale mimo to znajduje „dowody” na przyszły anons i pisze:
Let me cope.
To znaczy mniej więcej: „daj mi jeszcze trochę pożyć z tą nadzieją”.
Tu człowiek sam rozumie, że jego argumenty nie są zbyt przekonujące, i dlatego fraza działa jako żart.
Coping i copium — to to samo?
Nie do końca.
Coping to prawdziwe angielskie słowo i termin psychologiczny. W swoim podstawowym znaczeniu jest neutralne i oznacza pokonywanie trudności.
Copium to już celowo wymyślone memowe słowo, utworzone od cope + opium. To wyimaginowany „lek”, który rzekomo pomaga człowiekowi przeżyć porażkę lub nie uznawać nieprzyjemnej rzeczywistości.
Dlatego człowiek może cope — to znaczy jakoś radzić sobie z sytuacją, a internetowy żart przekształca szczególnie rozpaczliwy autooszukańczy mechanizm w „zażywanie copium”. Memowe użycie cope i copium aktywnie rozpowszechniało się w tych samych społecznościach internetowych pod koniec lat 2010.
Właśnie przez ten memowy kontekst w nowoczesnym internecie słowo coping czasami postrzegane jest negatywniej niż w psychologii. Jednak to ważne rozróżnienie: coping jako pojęcie psychologiczne nie oznacza autooszukiwania.
Obejmuje ono wiele sposobów przystosowania się do trudnych okoliczności — od bezpośredniego rozwiązywania problemu po szukanie wsparcia czy regulowanie własnych emocji. Autooszukiwanie lub zaprzeczenie mogą być tylko pojedynczymi reakcjami na stres, ale nie definiują copingu jako całości.
Dlatego jedno krótkie angielskie słowo dziś żyje jakby w dwóch równoległych światach. W psychologii coping to poważne pojęcie o tym, jak człowiek pokonuje trudności. W kulturze internetowej — także wygodny sposób na żartowanie z tego, jak czasami bardzo nie chcemy uznać, że wszystko poszło zupełnie nie po naszej myśli.
